Jak uniknąć chorób tarczycy?

Tarczyca jest bardzo ważnym dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu gruczołem dokrewnym. Wytwarzane w tarczycy hormony regulują procesy wzrostu i rozwoju od najwcześniejszych stadiów, a także wpływają przez całe życie na przemiany metaboliczne i tym samym mają decydujący wpływ na utrzymanie homeostazy organizmu.

Choroby tarczycy mogą przebiegać z jej niedoczynnością, kiedy istnieje niedobór hormonów tarczycy. Kolejną grupą są choroby, które przebiegają z prawidłowym wydzielaniem hormonów tarczycowych – tzw. eutyreozą.  Następna grupa schorzeń to stany z nadczynnością tarczycy. Niedoczynność tarczycy cechuje się występowaniem szeregu niekorzystnych objawów, które w okresie rozwoju  mogą przybierać postać tzw. kretynizmu tarczycowego, z dużym niedoborem wzrostu i znacznego stopnia opóźnieniem rozwoju psycho – ruchowego, o charakterze nieodwracalnym. U osób dorosłych niedoczynność objawia się spowolnieniem przemian metabolicznych, obniżeniem temperatury ciała, suchością skóry, wypadaniem i nadmierną łamliwością włosów, zaparciami, chrypką, obrzękami powiek, twarzy, podudzi, sennością, łatwym męczeniem się, obniżeniem nastroju, pogorszeniem słuchu i zapamiętywania, a u kobiet  zaburzeniami miesiączkowania. W niedoczynności tarczycy wzrasta także ryzyko przyspieszonego rozwoju miażdżycy i co za tym idzie chorób krążenia. Tarczyca może być powiększona, ale nie jest to regułą.

Nadczynność tarczycy przebiega z takimi objawami jak przyspieszone tętno, wzrost wartości ciśnienia tętniczego, z towarzyszącym niekiedy spadkiem masy ciała, nadpobudliwością psycho – ruchową, wytrzeszczem gałek ocznych i częstym powiększeniem tarczycy.

Leczeniem chorób tarczycy zajmują się lekarze specjaliści z dziedziny endokrynologii.

Profilaktyka chorób gruczołu tarczowego powinna obejmować regularne przyjmowanie w postaci pożywienia dostatecznej ilości jodu, który zawarty jest między innymi w owocach morza. Jednak w związku z dużym zanieczyszczeniem mórz i oceanów metalami ciężkimi oraz innymi związkami chemicznymi o działaniu toksycznym, które ulegają kumulacji w organizmach morskich, zaleca się aby spożywać np. ryby morskie nie częściej niż 2 razy w tygodniu. Kumulacja metali ciężkich jest wyższa w dużych rybach, które prowadzą drapieżny tryb życia.

Ważnym źródłem jodu jest sól jodowana. Należy jej używać dosalając potrawy bezpośrednio przed ich spożyciem, gdyż gotowanie powoduje ulatnianie się jodu, co występuje także przy dłuższym ponad 1 rok przechowywaniu soli kuchennej. Istotne jest także to, iż nadmiar soli powodować może wzrost ciśnienia tętniczego i tym samym przyspieszać rozwój chorób układu krążenia.

Źródłem jodu mogą być także wody mineralne, zawierające związki jodu. Jako przykład można tutaj wymienić Ustroniankę z Jodem.

Pożywienie które dostarcza nam związki jodu to także mięso, mleko i jego przetwory, owoce, warzywa, zboża.

W niektórych warzywach jak np. kalafior, brokuły, kapusta czy soja występują substancje wolotwórcze tzw. goitrogeny, mogące upośledzać czynność tarczycy i prowadzić do jej niedoczynności. Aby uniknąć ich spożywania należy przez ok 4 – 5 minut gotować w/w warzywa bez przykrycia, gdyż wtedy goitrogeny ulatniają się. Nie należy także podawać w/w warzyw razem z rybami morskimi i owocami morza.

Witamina D3  wpływa na funkcje komórek odpornościowych i wydzielanie cytokin, przez co posiada działanie immunomodulujące i usprawniajace odporność organizmu. Hamuje także podziały komórek nowotworowych. Niedobór witaminy D3 stwierdzono u osób z wolem guzkowym oraz chorych na raka tarczycy. Suplementacja witaminy D3 w okresach jej niedoboru w pokarmie jest jednym z elementów profilaktyki chorób tarczycy.

Wśród wielu zaleceń dotyczących zapobiegania chorobom tarczycy należy wymienić korzyści jakie przynosi pobyt w rejonach nadmorskich, w okresach kiedy występuje wysoka zawartość jodu w powietrzu, co wpływa na jego zwiększone wchłanianie wraz z wdychanym powietrzem, np. w miesiącu kwietniu nad Bałtykiem. Należy jednak pamiętać, że  a wyjazd nad morze nie dostarczy naszemu organizmu w jodu na cały rok. Dlatego musimy regularnie sięgać po źródła tego pierwiastka.

Do  działań ochronnych należy zaliczyć ograniczenie do minimum narażenia na promieniowanie rentgenowskie, pierwiastki radioaktywne i metale ciężkie. Unikanie przebywania w rejonach, w których występuje duże zanieczyszczenie środowiska. Właściwa, urozmaicona i dobrze zbilansowana dieta, profilaktyka infekcji i szeroko rozumiane zachowania prozdrowotne oraz dobrze pojęty wypoczynek, a także umiar lub rezygnacja z używek to czynniki mogące mieć wpływ na profilaktykę chorób tarczycy.                                                            

     Jan  Krupa

   Specjalista pediatra

 specjalista medycyny rodzinnej, ekspert serwisu zdrowa-mama.pl